Vì sao nhiều cơ sở Đại học ‘sợ’ tự chủ?

Nhiều cơ sở giáo dục ĐH hiểu nhầm tự chủ ĐH là tự lo chi phí, được tự tiêu những khoản tiền mình kiếm được nên không dám nhận làm thí điểm tự chủ. GS

Hơn 440.000 thí sinh thi bài cuối cùng THPT quốc gia
Những lá thư khiến phụ huynh lặng người
Bộ GD&ĐT lấy số lượng học sinh tham gia cuộc thi để xét thi đua gây tranh cãi
Nhiều cơ sở giáo dục ĐH hiểu nhầm tự chủ ĐH là tự lo chi phí, được tự tiêu những khoản tiền mình kiếm được nên không dám nhận làm thí điểm tự chủ.

GS Vũ Minh Giang, nguyên Phó giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội cho hay, cơ sở giáo dục ĐH của Việt Nam đã vận hành trong 1 loạt cơ chế không có tự chủ quá lâu. Vì vậy, chính bản thân những cơ sở giáo dục ĐH này nhiều khi cũng không hiểu tự chủ là thế nào. “Thực tế đã có những cơ sở giáo dục ĐH hiểu nhầm. Theo họ, tự chủ ĐH là tự lo chi phí, được tự tiêu những khoản tiền mình kiếm được. Nghĩ dễ làm bởi thế nên nhiều cơ sở ĐH không dám nhận làm thí điểm tự chủ. Tức là họ bị mất khả năng tự chủ” – GS Vũ Minh Giang nói.

GS Vũ Minh Giang chia sẻ ở hội thảo. Ảnh: Nghiêm Huê

Chính bởi thế, GS Giang cho rằng giáo dục ĐH ở Việt Nam từ xưa đến nay vốn thích ứng có cơ chế, luật pháp, thiết chế tổ chức, có nhữngh quản lý chặt. Chính vì vậy, giờ muốn tự chủ, từ việc biên soạn đến nhữngh tân những cơ chế, có thế coi như những mối ghép phải tháo cũng phải từng bước, không nóng vội được. Giống như ngôi nhà kín gió lâu quá, giờ muốn mở cửa phải từ từ, nếu không sẽ bị cảm. Do đó, cần nhữngh tân từng bước. Xã hội cũng đặt ra những yêu cầu rất cao đối có những nhà quản lý giáo dục ĐH. Ví dụ như trách nhiệm giải trình nên cũng khiến họ rụt rè vì nhận thấy yêu cầu, thách thức quá lớn. Nên họ sẵn sàng chọn làm theo kiểu cũ, an toàn hơn.

PGS Đặng Quốc Bảo, trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng tự chủ và giải trình được ví như là “tay ga” và “tay phanh” cho cỗ xe trên các con phố thiên lý. “Ga” càng bốc thì “phanh” phải càng nhạy. Các cơ sở giáo dục ĐH thực hiện quyền tự chủ trên ba lĩnh vực: tự chủ học thuật, tự chủ tài chính và tự chủ nhân sự. Ba mặt này phải vận hành đồng bộ.

Tuy nhiên, theo nhận định của GS Vũ Minh Giang thì vấn đề tự do học thuật chưa được những trường ĐH của Việt Nam nhận thức đầy đủ. “Thuộc tính của giáo dục ĐH là sáng tạo ra tri thức mới. Giải thưởng Nobel trên địa cầu đều ở những trường ĐH. Muốn vậy, dạy gì, dạy hướng nào, chọn cái gì để dạy là việc của những trường ĐH, những nhà khoa học” – GS Vũ Minh Giang nhấn mạnh.

Còn ở Việt Nam, trong thời gian dài những cơ sở giáo dục ĐH dạy gì là theo khuôn phép của Bộ chủ quản. Các trường chỉ được dạy những gì cho phép. “Nên chuyện xếp vi sinh vật vào động vật có xương sống là có thật không phải chuyện đùa. Còn nhớ trước đó, GS Nguyễn Lân Dũng có phản ánh có tôi là có chuyện này. Tôi xem lại hóa ra là thật và hóa ra ở trên người ta xếp nhầm. Vì ở trên người ta quản lý quá nhiều nên không biết hết được” – GS Vũ Minh Giang hóm hỉnh chia sẻ.

Ông cho rằng, gặp khó giai đoạn này khi thực hiện tự do học thuật trong tự chủ ĐH là nhữngh tân dần những quy định. Hiện Bộ GD&ĐT vẫn quản lý quá sâu, quá chặt về vận hành này.

Tiếp nữa là năng lực quản trị, hiểu biết sâu sắc để phát huy được tự chủ của những trường ĐH cũng còn hạn chế. Vì trong thời gian chúng ta đang làm thí điểm, có thể thấy không phải trường ĐH nào cũng nhận thức được học thuật là quan trọng nhất. Với họ, tài chính, quyền thu chi, tuyển sinh vẫn là vấn đề quan trọng nhất khi thực hiện tự chủ.

Bỏ bộ chủ quản để giải phóng cho những trường

Theo GS Vũ Minh Giang, bộ chủ quản đối có giáo dục ĐH thực chất không quản lý chuyên môn mà chỉ có quản lý nhà nước ở lĩnh vực đó và đó là trách nhiệm của Bộ GD&ĐT. GS Vũ Minh Giang cũng nhắc lại tự chủ quan trọng bậc nhất ở ĐH là tự chủ học thuật.

Muốn ĐH trở thành nơi sáng tạo ra tri thức mới thì những nhà khoa học, những người quản lý khoa học phải biết được hướng nghiên cứu kỹ của địa cầu về vấn đề đó, lĩnh vực đó trong những năm tới ra sao. Họ tiếp xúc, họ đưa về, họ mở ra những cái mới, đi theo hướng nghiên cứu kỹ mới.

“Vậy thì làm gì có bộ nào có thể làm được việc này. Các bộ liên quan chỉ có nhiệm vụ đưa ra những đơn đặt hàng. Đương nhiên, họ không phải là bộ chủ quản. Nhưng thực ở ở Việt Nam, bộ chủ quản có nhiệm vụ cấp tiền. Nên dĩ nhiên, bộ chủ quản giống như ông chủ. Họ có rất nhiều quyền, họ can thiệp vào công việc chuyên môn, can thiệp vào tổ chức. Vì bộ chủ quản can thiệp những vấn đề trên nên những trường ĐH coi như không có tự chủ” – GS Vũ Minh Giang khẳng định. Theo ông, không có bộ chủ quản gần như phải là vận hành song hành có tự chủ giáo dục ĐH. Lúc đó, Bộ GD&ĐT cũng không phải là bộ chủ quản mà là cơ quan thay mặt chính phủ quản lý về mặt nhà nước lĩnh vực vận hành này.

Tại hội thảo, GS Vũ Minh Giang kể 1 câu chuyện: Một giáo sư người Hungary, nhữngh đó 10 năm, sang Việt Nam và đã yêu cầu ĐH Quốc gia xây 1 phòng thí nghiệm về tế bào gốc có giá 10 triệu đô và trả thu nhập cho giáo sư là 40 nghìn đô. Nhưng trường không chọn lọc được vì liên quan đến chi phí nên ông giáo sư đã sang Hàn Quốc để làm. Và bây giờ người Việt bỏ tiền tỷ để sang đó chữa bệnh bằng tế bào gốc. Đó là 1 thực ở.

Theo TPO

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/kinh-nghiem-cho-thue-nha/