Phát hiện bệnh nhân mắc căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bị “lãng quên”

Ngày 14/8/2018, PGS.TS. Đỗ Duy Cường - Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bạch Mai xác nhận Khoa đã cho xuất viện 1 bệnh nhân mắc bệnh Whitmore trong

Đã tìm ra đường lây truyền HIV cho em bé 18 tháng tuổi ở Phú Thọ?
Mô tô, xe máy bán ra thị trường bắt buộc phải dán nhãn năng lượng từ 2020
​Bệnh viện Chợ Rẫy bị tố tắc trách: Bác sĩ tiết lộ về căn bệnh hiểm ác
Ngày 14/8/2018, PGS.TS. Đỗ Duy Cường – Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bạch Mai xác nhận Khoa đã cho xuất viện 1 bệnh nhân mắc bệnh Whitmore trong hiện trạng cực kỳ nguy kịch sau gần 2 tháng nằm viện.
Ông S. vẫn đang nằm cấp cứu trong trung tâm y tế

Nguy kịch vì nhiễm trùng

Bệnh nhân Bùi Văn S. (51 tuổi, ở Hòa Bình) có tiền sử đái tháo những con phố type 2, trước vào viện 3 tuần có 1 vết xước ở chân, kèm theo sốt cao được chẩn đoán nhiễm trùng huyết, điều trị kháng sinh liều cao ở BVĐK tỉnh Hòa Bình 12 ngày nhưng không đỡ. Kèm theo đó, bệnh nhân xuất hiện 1 ổ áp xe nên được chuyển đến khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bạch Mai.

Theo BS. Nguyễn Quang Huy – Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Bạch Mai là bác sĩ theo dõi và điều trị trực tiếp cho biết: “Ngày 02/7, khi mới nhập viện bệnh nhân S. trong hiện trạng sốt cao kèm theo ổ áp xe ở đùi. Với bí kíp nghề nghiệp và những dấu hiệu chỉ điểm (bệnh nhân là nông dân, tiếp xúc có đồng ruộng; có tiền sử đái tháo những con phố; có hiện trạng nhiễm khuẩn huyết nặng, áp xe cơ cộng có viêm phổi…) nên những bác sĩ ở Khoa Truyền nhiễm đã nghĩ đến bệnh nhân bị mắc 1 bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm có tên Whitmore (bệnh melioidossis) – căn bệnh bị “lãng quên” gần đó xuất hiện nhiều trở lại.

Kết quả cấy mẫu bệnh phẩm dương tính đúng như chẩn đoán ban đầu. Bệnh nhân được chuyển phác đồ điều trị đặc hiệu theo hướng bệnh Whitmore.

Khó khăn đặt ra là bệnh nhân đã được điều trị kháng sinh liều cao ở trung tâm y tế tuyến trước nhiều ngày không đỡ, cộng có việc hiện trạng viêm và ổ áp xe càng ngày càng tăng nặng. Tại đó, điều trị sang tuần thứ 2 nhưng bệnh nhân vẫn xuất hiện hiện trạng sốt cao liên tục 39-40oC, khó thở tăng lên vì viêm đông đặc phổi lan toả, phải hỗ trợ hô hấp, thở ô xy, ngoài ra những ổ áp xe vẫn lan rộng, ăn vào xương gây viêm xương, xét nghiệm cấy máu và mủ vẫn dương tính có vi khuẩn Whitmore.

Có khi gia đình đã nản vì hiện trạng sức khoẻ suy sụp và kinh tế gia đình kiệt quệ nên xin cho bệnh nhân về để lo hậu sự song những y bác sĩ của khoa vẫn quyết tâm, thuyết phục gia đình và kiên nhẫn cứu chữa cho bệnh nhân, sau khi hội chẩn nhiều lần nâng liều kháng sinh, kết hợp nhóm carbapenem, cotrimoxazole cộng có hội chẩn có nhiều chuyên khoa khác trong trung tâm y tế để cộng điều trị phối hợp: cơ xương khớp, nội tiết, hô hấp, huyết học, hồi sức tích cực,…

Đến ngày thứ 26, hiện trạng bệnh nhân bắt đầu có dấu hiệu thuyên giảm và cung cấp dần có điều trị. Với việc điều trị tích cực và phối hợp của nhiều chuyên khoa, đến ngày điều trị thứ 37, hiện trạng nhiễm trùng đã được kiểm soát, bệnh nhân tỉnh táo, hết sốt. Sau gần 2 tháng nằm điều trị bệnh nhân đã ổn định và được xuất viện.

Kiên trì dành giật sự sống

Theo PGS. TS. Đỗ Duy Cường, đó là 1 trong những ca Whitmore nặng nguy kịch, diễn biến kéo dài nhiều khi tưởng chừng “bó tay” nhưng cuối cộng đã thành công nhờ sự kiên nhẫn, quyết tâm điều trị và sự phối hợp của rất nhiều chuyên khoa trong trung tâm y tế. Từ đầu năm 2018 tới nay, Khoa Truyền nhiễm – Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận dao động 20 ca Whitmore nặng được chuyển đến chủ yếu từ những tỉnh phía Bắc và Bắc Trung bộ. Bệnh cảnh lâm sàng phong phú phức tạp, bệnh nhân được nhập viện ở nhiều chuyên khoa khác nhau như hô hấp, cơ-xương-khớp, nội tiết, da liễu, ngoại khoa,…

Do bệnh cảnh lâm sàng phong phú nên bác sĩ thường chẩn đoán nhầm bệnh Whitmore có những bệnh khác như viêm phổi, lao phổi, áp xe cơ, nhiễm trùng huyết do những vi khuẩn khác như tụ cầu, liên cầu…

Tuy nhiên, ngay cả khi được khẳng định chẩn đoán, việc điều trị cũng cực kỳ gặp khó vì phải dùng kháng sinh (thường là nhóm ceftazidime hoặc carbapenem, cotrimoxazole) tấn công liều cao (6-8g Ceftazidim/ngày truyền tĩnh mạch) kéo dài liên tục trong ít nhất dao động 2 tuần, sau đó dùng kháng sinh duy trì dao động từ 3 đến 6 tháng nữa. Nếu không được điều trị đúng liều, đúng phác đồ và theo dõi sát sao, bệnh dễ tái phát, sức khỏe suy kiệt dần và vẫn có thể tử vong dù đã được chẩn đoán đúng. Việc theo dõi điều trị bệnh kéo dài, lại tốn kém nên không ít bệnh nhân đã bỏ cuộc. Đây cũng là 1 trong là những lý do dẫn đến thất bại trong điều trị và mật độ tử vong do Whitmore còn cao, lên tới 40%.

Whitmore là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây nên. Vi khuẩn này có trong đất, bùn và những con phố lây nhiễm chủ yếu do vùng da tổn thương tiếp xúc trực tiếp có vi khuẩn hoặc hít phải những hạt bụi đất chứa vi khuẩn này. Bệnh được phát hiện ở Việt Nam từ những năm 50 của thế kỷ trước và lưu hành lẻ tẻ ở 1 số tỉnh phía Nam và bệnh này được xếp vào bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bị “lãng quên”.