Chuyên gia ngữ âm phân tích bất hợp lý của Tiếng Việt Công nghệ giáo dục

Việc dạy đánh vần đi từ khái niệm trừu tượng của ngữ âm học theo GS Nguyễn Văn Lợi là không phù hợp có năng lực ngôn ngữ của trẻ. Ngày 13/9, Viện Ngôn

Đề thi vào lớp 10 chuyên Toán trường THPT Chuyên ĐH Sư phạm 2018
Về nơi giáo viên không chỉ yêu nghề mà còn phải… khỏe
Bộ GD&ĐT chấm thẩm định bài thi THPT quốc gia tại Hòa Bình, Lâm Đồng và Bến Tre
Việc dạy đánh vần đi từ khái niệm trừu tượng của ngữ âm học theo GS Nguyễn Văn Lợi là không phù hợp có năng lực ngôn ngữ của trẻ.

Ngày 13/9, Viện Ngôn ngữ học tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề Cơ sở Ngôn ngữ và thực tiễn tiếng Việt trong việc dạy – học đánh vần tiếng Việt, trọng tâm là đánh giá sách Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại. Diễn giả là GS Nguyễn Văn Lợi – chuyên gia ngữ âm tiếng Việt danh tiếng Việt Nam, nguyên Viện phó Ngôn ngữ học.

GS Nguyễn Văn Lợi – nguyên Viện phó Ngôn ngữ học, chuyên gia nghiên cứu ngữ âm tiếng Việt. Ảnh: Quỳnh Trang.

Mở đầu bài thuyết trình, ông Lợi chia sẻ về sự phát triển của khoa học ngữ âm tiếng Việt. Tri thức về ngữ âm tiếng Việt có trước khi chữ quốc ngữ ra đời, thể hiện là việc vận dụng âm vận học Trung Hoa để nghiên cứu về thi luật tiếng Việt. Tài liệu của GS Hồ Ngọc Đại lấy thành tựu nghiên cứu từ khi chữ quốc ngữ ra đời (năm 1651) đến khi phát hành cuốn sách (năm 1977).

Sau khi Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục ra đời, nghiên cứu về ngữ âm tiếng Việt đã có nhiều thành tựu mới. Ví dụ, trước đây mọi người quan niệm thanh điệu tiếng Việt là cao độ (bằng trắc, cao thấp…), nhưng năm 2003 tác giả Andrea Phạm Hòa bảo vệ luận án tiến sĩ ở Mỹ và mở bán cuốn sách phủ định điều này…

“Tri thức khoa học không dừng lại, rất có thể 1 số điều 1 sốh đây 40 năm GS Hồ Ngọc Đại cho là đúng thì giờ đã được thay thế”, ông Lợi nói.

Dạy đánh vần bằng tiếng chân không về nghĩa là trái quy luật nghe nói



Cơ sở ngôn ngữ học của dạy đánh vần, theo GS Lợi, cần quan tâm trước hết đến cơ chế nghe hiểu và tạo sản (tức phát âm 1 số tín hiệu âm thanh) của trẻ. Các nhà ngôn ngữ địa cầu đã nghiên cứu và chỉ ra rằng việc hình thành thói quen cảm thụ, nghe hiểu và phát âm của trẻ em luôn đi kèm có phát triển vốn từ vựng. Khi nghe 1 chuỗi âm thanh, não bộ sẽ đánh giá, khu biệt từng âm tiết và giúp trẻ hiểu 1 số âm tiết/từ đơn đây trong trường hợp cụ thể.

“Trẻ không bao giờ có thể nghe, cảm thụ và phát âm lại được 1 âm hoàn toàn trống nghĩa, trừu tượng. Theo quan điểm này, tôi cho rằng, việc dạy học sinh đánh vần 1 số âm tiết chân không về nghĩa như tin tức Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục thực hiện, là trái có thực tại hình thành kỹ năng nghe nói của trẻ em”, GS Lợi nói.

Chuyên gia ngữ âm tiếng Việt đồng tình có ý kiến của Chủ tịch Hội đồng thẩm định sách Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục – PGS Bùi Mạnh Hùng rằng quan điểm chân không về nghĩa không đúng có bản chất của ngôn ngữ và không phù hợp có thực tiễn dạy học ngôn ngữ, trái có qui định dạy học tiếng Việt theo quan điểm giao tiếp.

Dạy đánh vần đi từ khái niệm trừu tượng ngữ âm không phù hợp có năng lực ngôn ngữ của trẻ 6 tuổi



Việc dạy đánh vần tiếng Việt đi từ âm đến chữ theo tin tức Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục là dựa trên quan điểm tâm lý sư phạm. Các tác giả chủ trương phát huy khả năng tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh, dạy học sinh từ trừu tượng đến cụ thể, tức là từ khái niệm âm vị học đến chữ viết, ông Lợi đánh giá.”Tuy nhiên, trong tâm thức trẻ 6 tuổi, hệ thống ngữ âm, âm vị học chưa đã đi vào hoạt động. Do vậy việc đánh vần bắt đầu bằng khái niệm ngữ âm, âm vị học, tôi cho rằng không phù hợp có năng lực của trẻ 6 tuổi”, ông Lợi đánh giá.

Giáo sư đồng thời chỉ ra rằng, tin tức Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục chú trọng phân biệt âm là vật thật, chữ là vật thay thế. Tuy nhiên, trong ngôn ngữ học sự phân biệt này chỉ có tính tương đối vì xét cho cộng ngôn ngữ – âm thanh cũng là hệ thống tín hiệu để thay thế cho khái niệm trừu tượng nào đây.

Không chỉ gây gặp khó cho trẻ 6 tuổi khi học đánh vần bắt đầu từ 1 số khái niệm của ngữ âm học, GS Nguyễn Văn Lợi cho rằng nó còn không dễ đối có người lớn không có hiểu biết về âm vị, ngữ âm. Những người biên soạn tin tức Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục cũng gặp gặp khó khi giải đáp 1 số khái niệm, thuật ngữ trừu tượng, phức tạp của ngữ âm, âm vị, bằng từ ngữ bình thường. Thực tế, nhóm tác giả của tin tức này đã mắc sai sót khi đưa ra 1 số khái niệm “chơi vơi, nửa vời giữa vấn đề khoa học và kiến thức bình thường”.

Ví dụ, Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục đề nghị học sinh phân biệt âm và chữ, nhưng không giải đáp được chính xác hai khái niệm này. Trong ngôn ngữ học, khái niệm “âm” có nhiều nghĩa như: âm thanh, âm tố, âm vị. “Làm thế nào để học sinh biết được khái niệm âm mà sách nói tới là âm tố hay âm vị?”, GS Lợi nói và cho biết khái niệm “chữ” trong ngôn ngữ học cũng có nhiều 1 sốh hiểu.

Dạy đánh vần tiếng Việt từ chữ đến âm phù hợp có học sinh người Kinh và dân tộc thiểu số



Học sinh người dân tộc thiểu số có tiếng mẹ đẻ khác tiếng Việt – ngôn ngữ thứ hai về ngữ âm, từ vựng, chữ viết. Ví dụ, tiếng Việt có 126 vần trong khi tiếng Mông chỉ 12. Trẻ người Mông bởi thế rất gặp khó khi phát âm, viết tiếng Việt.

“Mô hình phù hợp để dạy trẻ em người dân tộc đánh vần là đi từ chữ đến âm, từ dạy 1 sốh dùng, 1 sốh viết 1 số ký tự và kết hợp có dạy phát âm 1 số âm vị, kết hợp chúng thành âm tiết”, ông Lợi nói. Giáo sư đặt dấu hỏi có lời khẳng định của tác giả sách Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục về tính hiệu quả của tin tức này, khi ứng dụng có học sinh người dân tộc thiểu số.

Chuyên gia ngành ngữ âm học khẳng định, 1 sốh dạy đánh vần như sách đại trà (đi từ chữ đến âm) là phù hợp, thuận lợi hơn cho học sinh người dân tộc thiểu số và người Kinh, khi học tiếng Việt.

Mặt khác, tiếng Việt có 1 số phương ngữ (ngôn ngữ địa phương) khác nhau, ảnh hưởng lâu dài đến kỹ năng nghe – nói – đọc – viết của người học. Do đây việc tuyệt đối hóa mô hình dạy đánh vần đi từ khái niệm trừu tượng của hệ thống ngữ âm, âm vị học là không thực tại và không hiệu quả.

Trong phần kết luận, GS Nguyễn Văn Lợi nhấn mạnh, mô hình dạy đánh vần tiếng Việt phù hợp nhất là rèn luyện đồng thời kỹ năng viết và đọc, có sự chú tâm đúng mức đến kỹ năng đọc đúng, tùy theo phương ngữ, thổ ngữ. Về lâu dài, nên có chương trình dạy đánh vần riêng cho học sinh dân tộc thiểu số.

Trường Thực nghiệm đào tạo học sinh tốt không đồng nghĩa tin tức dạy đánh vần tiếng Việt tốt

Sau hai giờ thuyết trình, GS Lợi dành 30 phút thảo luận có báo chí và 1 số học giả. Trước câu hỏi nếu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục còn nhiều tồn tại, tại sao học sinh học nó vẫn đọc và viết tốt, ông Lợi phản biện: “Cháu tôi chẳng học gì về chữ, âm, phụ âm… vẫn đọc được”. Vì đọc là quá trình ghi nhận môi trường xung quanh, học sinh bản ngữ biết đọc không tùy thuộc vào việc đã được học đánh vần theo biện pháp nào. Việc phê phán của ông có tin tức dạy đánh vần của GS Hồ Ngọc Đại chỉ dựa trên quan điểm ngữ âm học.

GS Lợi đồng thời đánh giá việc 1 số phụ huynh trường Thực nghiệm (Hà Nội) đánh giá con họ học chương trình của GS Hồ Ngọc Đại rất hiệu quả, chẳng thể đại diện cho chất lượng của tất cả học sinh theo học tin tức này. “Trong lập luận, chẳng thể lấy danh tiếng để chứng minh hay dùng 1 người làm minh chứng cho triệu trường hợp”, ông Đại nói.

Viện trưởng Ngôn ngữ học – GS Nguyễn Văn Hiệp giải đáp thêm phát biểu của đồng nghiệp rằng việc đánh giá trường Thực nghiệm tốt không có nghĩa là tin tức dạy đánh vần của GS Hồ Ngọc Đại tốt. Ngược lại, tin tức này không tốt không có nghĩa là trường Thực nghiệm không tốt. Bởi Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục chỉ là 1 trong nhiều tin tức của chương trình Công nghệ tiếng Việt, học sinh được học ở trường Thực nghiệm. Chất lượng đào tạo của 1 nhà trường còn tùy thuộc vào 1 số nhân tố như: quan điểm giáo dục, môi trường học tập, ứng xử của giáo viên có học sinh…

PGS Nguyễn Tuyết Minh (chuyên ngành đối sánh ngôn ngữ) cho rằng, không cần thiết dạy trẻ đánh vần vì chính bản thân trẻ đã phát âm, đọc thành tiếng chuẩn. GS Nguyễn Văn Lợi trả lời rằng, trên địa cầu có nhiều ngôn ngữ không đặt vấn đề học đánh vần. Tiếng Việt cũng có thể bỏ qua bước học đánh vần có 1 số đối tượng. Tuy nhiên, việc học đánh vần rất quan trọng, độc đáo ở GĐ trước 10 tuổi, vì nó hình thành, ổn định và cố định kỹ năng ngôn ngữ, giúp người học để biết nói và viết tiếng Việt chính xác.

Theo VNE

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/kinh-nghiem-cho-thue-nha/