“Bùng nổ” giáo sư, phó giáo sư vì sao?

Theo GS Nguyễn Văn Tuấn vì một số quy định cũng như nhu cầu thực ở "sinh giáo sư" nên nhiều người gắng sức tìm mọi một sốh để có được hàm phó giáo sư

Trao tặng 20 tỷ đồng cho Quỹ khuyến học
500 giáo viên Đắk Lắk sắp mất việc: Bộ GD&ĐT nói gì?
Các trường ĐH cảnh báo sinh viên về “Hội thánh đức Chúa trời”
Theo GS Nguyễn Văn Tuấn vì một số quy định cũng như nhu cầu thực ở “sinh giáo sư” nên nhiều người gắng sức tìm mọi một sốh để có được hàm phó giáo sư cũng là điều dễ hiểu.
Ảnh minh hoạ,

Xung quanh việc Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước ra mắt danh sách hơn 1200 giáo sư và phó giáo sư mới được phong năm 2017, mời độc giả cộng Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đang sinh sống ở Úc mổ xẻ việc phong hàm giáo sư cũng như tâm lý sinh giáo sư giai đoạn này của người Việt.

Hiện nay ở Việt Nam có hai luồng ý kiến nên để hai mô hình đó là do quốc gia phong hàm và phân cho trường. Theo ông, Việt Nam nên chọn mô hình nào?

GS Nguyễn Văn Tuấn: Tôi thì nghiêng về xu hướng để cho trường đại học phụ trách việc đề bạt và bổ nhiệm chức vụ giáo sư. Vấn đề là quản lí qui trình bổ nhiệm, nguyên tắc học thuật, và nhất là thành phần của hội đồng bổ nhiệm. Chúng ta có thể tham khảo một sốh làm ở nước ngoài. Một đại học có 1 “hội đồng khoa bảng”, hội đồng này bao gồm một số thành viên cấp giáo sư trong và ngoài trường, trong nước và quốc tế. Nếu trường không đủ thành viên có tư một sốh khoa học, thì có thể mời thành viên từ ngoài, và điều này rất thông thường. Hồ sơ của ứng viên được gửi ra ngoài để bình duyệt, và sau khi có bình duyệt, hội đồng chỉ phỏng vấn ứng viên và ra chọn lọc.

Nhưng tôi cũng hiểu vì sao vẫn còn tồn ở một sốh làm “trung ương hóa” như giai đoạn này. Ở Việt Nam, nhiều khi “nói vậy mà không phải vậy”, hay có nhiều nguyên tắc và qui trình được đặt ra rất hợp lí, nhưng khi trao về cho trường và địa phương thì xảy ra nhiều vấn đề. Mỗi trường có 1 lịch sử phát triển và nhu cầu riêng, bởi thế nguyên tắc cũng khác nhau. Do đó, tôi nghĩ cần phải có quản lí qui trình, nhưng không can thiệp vào nội bộ của trường.

Như GS Tuấn có nói đã đến khi chúng ta giải tán hội đồng chức danh giáo sư nhà nước, và giao việc bổ nhiệm giáo sư về cho trường đại học. Nhưng có 1 môi trường vốn “sính danh” như ở Việt Nam thì việc giao cho trường có đạt được các GS thật đúng như mình mong muốn không, bí kíp học hỏi cho Việt Nam là gì?



GS Nguyễn Văn Tuấn:
Ở một số nước như Mĩ và Úc, chức danh giáo sư thường gắn liền có 1 trường đại học hay 1 viện nghiên cứu kỹ. Do đó, khi nói “giáo sư” người ta phải kèm theo tên trường. Ngay cả ở Úc và Mĩ, giáo sư cũng có nhiều cao cấp. Trường danh tiếng có nguyên tắc đề bạt và bổ nhiệm cao hơn trường kém danh tiếng hay trường địa phương. Nhưng tôi nghĩ dù là trường nào thì cũng phải làm theo 1 qui trình chuẩn, và 1 số nguyên tắc tối thiểu để tham khảo.

Theo Giáo sư, ông có nhiều năm nghiên cứu kỹ ở Úc cũng như tham dự nhiều hội thảo khoa học trên địa cầu. Có nơi nào có chức danh PGS không? Theo ông, Việt Nam có nên bỏ chức danh PGS đi không?

GS Nguyễn Văn Tuấn: Tùy theo một sốh chúng ta dịch thôi. Ở Mĩ có ba bậc giáo sư: Assistant Professor, Associate Professor, và Professor. Tuy danh xưng là “Assistant” nhưng họ chẳng phụ tá cho ai cả, mà là 1 nhà khoa học độc lập. Nếu chức danh “Assistant Secretary” có thể hiểu là “Thứ Trưởng”, thì chức danh “Assistant Professor” của Mĩ có thể dịch là “Phó giáo sư”. Nhưng vấn đề ở đó là Việt Nam xem chức danh “Phó giáo sư” tương đương có chức danh “Associate Professor” của Mĩ. Theo tôi thì nếu cải một sốh triệt để, Việt Nam nên có ba bậc giáo sư như Mĩ, vì đó là xu hướng chung trên địa cầu.



Trong lĩnh vực y khoa, ông có phân tích như thế nào về một số công trình nghiên cứu kỹ khoa học và việc càng ngày càng có nhiều bác sĩ cố phấn đấu lên PGS, GS?

Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn: Hiện nay, trong số một số giáo sư được công nhận thì số giáo sư y khoa chiếm nhiều nhất. Chẳng hạn như trong năm nay, số người được công nhận giáo sư thuộc ngành y chiếm lệ này cao nhất so có một số chuyên ngành khác. Điều này có thể giải đáp được, vì ra mắt quốc tế ngành y sinh học chiếm gần 1/4 tổng số ra mắt quốc tế từ nghiên cứu kỹ khoa học Việt Nam.

Tuy nhiên, có 1 sự thật khác là phần lớn các bài báo ngành y từ Việt Nam là do người nước ngoài đứng tên tác giả chính (có lẽ vì họ chủ trì đề tài nghiên cứu kỹ) và người Việt chỉ đứng tên tác giả phụ. Theo tôi biết thì hội đồng chưa tham khảo đến địa điểm và vai trò của tác giả trong một số ra mắt quốc tế. Sự thiếu sót này có thể giúp cho các người chẳng nghiên cứu kỹ gì, nhưng do có vai trò quản lí, nên họ có tên trong rất nhiều bài báo khoa học, và bởi thế họ rất thuận lợi cung cấp nguyên tắc về ra mắt quốc tế.

Tôi lấy ví dụ chỉ riêng trong lĩnh vực y khoa ở Việt Nam, nếu người bệnh có bệnh tới trung tâm y tế hay một số phòng khám khám bệnh họ sẽ phải trả số tiền khám gấp đôi thậm chí gấp 3 cho 1 lần vào để được bác sĩ chỉ định nếu bác sĩ đó là PGS hoặc GS. Theo ông là tâm lý “sính giáo sư” của người dân có là lý do nhiều người gắng sức để được phong hàm PGS, GS?



Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn:
Về nguyên lí, đề bạt chức lên chức vụ giáo sư là 1 hình thước tưởng thưởng và ghi nhận các đóng góp của ứng viên cho khoa học và cho trường đại học. Khi đóng góp của ứng viên đạt được nguyên tắc sàn thì họ có quyền đề nghị được đề bạt. Ở nước ngoài, giáo sư hưởng lương bổng cao hơn giảng viên đại học, nhưng mức độ khác biệt không quá đáng kể. Do đó, lương bổng không phải là 1 động cơ để người ta phấn đấu trở thành giáo sư.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, tôi nghĩ động cơ để xin công nhận chức danh giáo sư có khi xuất phát từ nhu cầu thực ở của cơ sở. Theo tôi biết thì có nguyên tắc trường đại học phải có giáo sư hay phó giáo sư và số tiến sĩ mới có thể mở ngành đào tạo. Ở một số trung tâm y tế thì giáo sư được trả tiền khám cao hơn bác sĩ không có danh xưng giáo sư. Tất cả các nhân tố đó có thể giải đáp vì sao ngành y có nhiều người xin chức danh giáo sư so có một số ngành khác.

Nhưng từ đó vấn đề đặt ra là chức danh giáo sư để làm gì. Ở nước ngoài, người ta phân biệt hai nhóm giáo sư, 1 nhóm tạm gọi là “giáo sư chính thống” và 1 nhóm gọi là kiêm nhiệm. Giáo sư chính thống có nghĩa là các người được trường đại học bổ nhiệm và trả lương bổng. Giáo sư kiêm nhiệm là các người làm trong kĩ nghệ hay trung tâm y tế, nhưng có đóng góp trong đào tạo cho trường, nên được bổ nhiệm chức vụ giáo sư, nguyên tắc ít khắt khe, nhưng trường không trả lương bổng. Giáo sư kiêm nhiệm phải ghi rõ là “Adjunct Professor” chứ không được ghi “Professor” trước tên mình. Nhìn theo một sốh đó thì phần lớn các giáo sư y khoa ở Việt Nam là thuộc hình thức giáo sư kiêm nhiệm.

Xin cảm ơn ông!

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/kinh-nghiem-cho-thue-nha/