Nên đưa tác phẩm “ Chí Phèo “ ra khỏi chương trình Ngữ văn 11?

“Chí Phèo” là 1 tác phẩm văn xuôi hiện thực của nhà văn Nam Cao, được không ít học giả và nhà phê bình văn học Việt Nam đánh giá là 1 trong các tác ph

Học sinh Việt Nam giành ngôi Vô địch ở cả 3 hạng mục thi lập trình WeCode 2017
Ít nhất 90% học sinh, sinh viên sẽ được trang bị kỹ năng khởi nghiệp trước khi tốt nghiệp
Người có IQ cao bậc nhất thế giới: Trí tuệ siêu phàm và hạnh phúc bình dị
“Chí Phèo” là 1 tác phẩm văn xuôi hiện thực của nhà văn Nam Cao, được không ít học giả và nhà phê bình văn học Việt Nam đánh giá là 1 trong các tác phẩm văn học hiện thực hoàn hảo trước Cách mạng tháng 8/1945.
Hình ảnh Chí Phèo trong phim “Lãng Vũ Đại ngày ấy”

Tác phẩm này được Bộ GD-ĐT đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 11 từ khá lâu, trở thành đề thi đại học của nhiều năm.

Tuy nhiên, mới đây anh Nguyễn Sóng Hiền, hiện là nghiên cứu sinh Trường ĐH Newcastle (Australia), đã có bài viết nêu quan điểm về việc có nên tiếp tục dạy tác phẩm “Chí Phèo” trong chương trình phổ thông hay không.

Chúng tôi trình làng bài viết của anh Nguyễn Sóng Hiền.

Ở khía cạnh văn học, tác phẩm có thể được đáng giá là thành công về phong cách viết. Tuy nhiên, đứng trên góc độ giáo dục, theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng cần cân nhắc kỹ lại.

Liệu có nên vẫn tiếp tục giữ trong chương trình phổ thông hay không, khi mà chính bản thân tác phẩm “Chí Phèo” không có ý nghĩa nhiều về mặt giáo dục, mà ngược lại, có thể có các tác động xấu về mặt nhận thức của học sinh?

Để minh chứng cho các nhận định trên, tôi xin đánh giá 1 cách khách quan và logic về tác phẩm này.

Chí Phèo đại diện cho ai?

Nhiều nhà phê bình văn học đã cho rằng Chí Phèo đại diện cho tầng lớp nông dân bị lưu manh hoá. Nhưng theo tôi, đây là 1 nhận xét phiến diện và có tính áp đặt.

Nếu tham khảo kỹ trọn vẹn tác phẩm, chúng ta đều có thể cảm thấy rằng Chí Phèo chỉ là bi kịch của 1 cá nhân. Xuất thân không cha, không mẹ, không nhà cửa, không người thân, không được giáo dục, Chí được nhặt về nuôi và đi ở hết nhà này đến nhà khác.

Nếu là đại diện cho tầng lớp nông dân thì thật có tiếng cho nông dân mình quá.

Bản thân 1 đứa trẻ bị bỏ rơi đã có cho mình số phận thiệt thòi, huống chi lại được sinh ra trong 1 xã hội lạc hậu và đầy rẫy bất công ấy.

Vậy, Chí dễ làm chỉ là 1 đứa trẻ không được giáo dục, và chẳng thể là đại diện hay điển hình cho 1 tầng lớp nào trong xã hội ấy.

Hình ảnh Chí Phèo và Thị Nở trong phim “Lãng Vũ Đại ngày ấy”

Chí là người tốt hay xấu?



Khi còn là đứa trẻ, Chí vẫn là 1 đứa trẻ tốt. Chí không có ruộng nên năm 20 tuổi phải đi làm canh điền cho Bá Kiến.

Rõ ràng, trong xã hội ấy người ta vẫn nhận nuôi Chí, cho ăn, cho công việc. Có thể thấy, Chí vẫn được xã hội đây đâyn nhận và thừa nhận như 1 thành viên. Chí đã được ưu ái.

Tuy nhiên, sau khi làm thuê cho Bá Kiến, Chí bị ghen và bị đẩy đi tù 7,8 năm. Nhiều học giả cho rằng điều này phản ánh sự áp bức, bóc lột của giai cấp phong kiến và địa chủ có tầng lớp bần nông như Chí. Nhưng xin thưa, nếu không sống ở xã hội đây mà xã hội có văn minh hơn đi nữa, các đứa trẻ bị bỏ rơi như Chí cũng khó để đâyn nhận được sự đối đãi công bằng từ xã hội. Thậm chí còn bị ngược đãi và lạm dụng, vì thân cô thế cô không ai bảo vệ.

Sau khi ra tù, Chí biến thành con người khác, 1 người xấu, hay 1 con quỷ. Chí uống rượu say, rạch mặt ăn vạ, đòi nợ thuê, phá phách, xin đểu, đốt quán…

Một đứa trẻ không cha, không mẹ, không được giáo dục bị đẩy đi ở tù liệu ra tù nó có thể trở thành người tốt không? Và chính khi say Chí củng chửi cái đứa nào đã đẻ ra mà không nuôi Chí chứ đâu chửi cái xã hội đang sống.

Đơn giản, Chí không phải là 1 sản phẩm của xã hội đây. Chí chỉ như các đứa trẻ cộng tình cảnh ở bất kỳ xã hội nào khác. Vì vậy, chẳng thể quy chụp rằng Chí bị xã hội phong kiến lưu manh hoá, hay bị cường hào ác bá làm hại.

Lạ lùng thay, nhiều nhà phê bình và học giả còn hình tượng hoá cái cảnh Chí uống rượu say rồi cưỡng bức Thị Nở, và xem đây như sự thức tỉnh tính thiện trong con người Chí.

Trong bất kỳ xã hội nào, hành động cưỡng bức đây đều đáng lên án. Chí đã phạm pháp. Dù về mặt nhận thức, hắn không ý thức hành vi của mình, nhưng về khía cạnh giáo dục đây là hành động cần phê phán. Mà cưỡng bức có 1 người thiểu năng như Thị Nở thì càng phải lên án và phê phán thích đáng hơn. Chúng ta chẳng thể và không nên bảo vệ các hành vi trái pháp luật. Điều đây chẳng khác gì cổ suý cho lớp trẻ để bắt chước làm theo.

Nhiều nhà phê bình còn cường điệu hoá cho cặp đôi Chí và Nở, xem như là 1 biểu tượng xứng đôi vừa lứa. Đó dường như không phải là chủ ý của nhà văn. Chí là 1 tên tội phạm, 1 kẻ lưu manh, còn Thị Nở là cô gái đáng thương, 1 người thiểu năng về nhận thức, ở mãi có Chí bảy ngày mới nhớ ra rằng phải về hỏi dì.

Như vậy, Nở là người bị hại, bị Chí lợi dụng khi ngủ say để cưỡng bức. Vậy thì vì lý do gì chúng ta có thể ghép đôi cho 1 kẻ lưu manh có cô gái vô tội? Chưa kể sau này, Nở lại có bầu và lại ôm thêm nỗi khổ vào thân. Dù đánh giá ở khía cạnh nào đi nữa, Chí vẫn là kẻ xấu.

Chí đáng thương hay đáng lên án?

Số phận của Chí là 1 số phận đáng thương, vì khi sinh ra đã phải chịu thiệt thòi và bất công. Nhưng chúng ta cũng kịch liệt phê phán và phản đối các hành vi lưu manh, thú tính của hắn.

Và ngay cả việc giết Bá Kiến sau khi uống rượu say cũng là 1 hành động chẳng thể dung thứ, cho dù nhiều học giả và nhà phê bình hình tượng hoá nó là sự phản kháng của tầng lớp bần nông đối có giai cấp cường hào, ác bá.

Nhưng xin thưa, đây là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng. Chí đã giết người trong khi say, đây là hành vi không phải của 1 con người. Cho dù ở bất kỳ xã hội nào, các hành động đây đều đáng bị lên án và cách ly ra khỏi cuộc sống xã hội.

Nguyễn Sóng Hiền

(Bài viết thể quan điểm của tác giả)

Theo vietnamnet.vn

Tìm hiểu thêm https://giakhanhland.vn/kinh-nghiem-cho-thue-nha/